Strefa relaksacyjno- sensoryczna (wyciszenie i uważność)

Strefa relaksacyjno- sensoryczna

(wyciszenie i uważność)

Czy Ty także mierzysz się każdego dnia z dziecięcym przebodźcowaniem i nadmiarem energii? Czy Ty także poszukujesz sposobów na to, aby pomóc dzieciom się wyciszyć i skoncentrować? A może chciałbyś/abyś zatroszczyć się o zdrowie psychiczne dzieci? Jeśli na któreś z tych pytań odpowiedziałeś/aś TAK, to świetnie trafiłeś/aś, bo mam dla Ciebie dzisiaj wskazówki, jak przygotować miejsce wyciszenia. Specjalnie zaprojektowana przestrzeń wesprze Cię w radzeniu sobie z powyższymi wyzwaniami.

Współczesna sala przedszkolna oraz szkolna to środowisko nasycone bodźcami dźwiękowymi, wzrokowymi i społecznymi. Dla niedojrzałego układu nerwowego dziecka kilkugodzinny pobyt w grupie rówieśniczej bywa ogromnym wyzwaniem, prowadzącym do przeciążenia sensorycznego. Objawia się ono nagłym wybuchem złości, płaczem, trudnością ze skupieniem uwagi lub całkowitym wycofaniem. Stworzenie stałej, bezpiecznej przestrzeni relaksu oraz regularne wdrażanie prostych ćwiczeń uważności pozwala dzieciom samodzielnie regulować poziom napięcia, rozwijać empatię i budować odporność emocjonalną.

Czym jest strefa wyciszenia?

Jest to przytulne miejsce, do którego dzieci (i dorośli) mogą się skierować, kiedy czują się przeciążeni nadmiarem bodźców, spraw czy emocji. Znajdujące się w nim materiały czy rekwizyty pomogą odbudować opanowanie i spokój oraz lepiej poradzić sobie z doświadczanymi wyzwaniami.

Odpowiednio przygotowana przestrzeń sprzyja zatrzymaniu się w chwili obecnej. Koncentracji na tym, co tu i teraz, oraz na wsłuchaniu się w siebie i własne potrzeby.  To jedno z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki zdrowia psychicznego w nowoczesnym przedszkolu i szkole.

Gdzie powinno znaleźć się takie miejsce ?

   Sprawdzi się ono wszędzie, gdzie przebywają dzieci. Dostępność miejsca, w którym można usiąść w ciszy i spokoju i zadbać o swój komfort na pewno pozytywnie wpłynie na ich funkcjonowanie. Przestrzeń ta, powinna być oddalona od ciągu komunikacyjnego, głośnych zabaw i bezpośredniego światła słonecznego. Dzieci znajdą tu spokojną przystań, w której będą mogły poczuć się lepiej i odpocząć od nadmiaru bodźców i doświadczeń.

Jak stworzyć strefę wyciszenia?

Tworząc to miejsce, warto pamiętać, aby osoby z niego korzystające czuły się w nim komfortowo i bezpiecznie. Dla dzieci bardziej atrakcyjne będzie jeśli wspólnie zdecydują o jego aranżacji i wystroju. Wybrana przestrzeń będzie im bliższa i zachęcająca do korzystania. Będą bardziej zmotywowane, aby z niej korzystać.

Co umieścić w tej przestrzeni ?

Na pewno przyda się poduszka, fotel, siedziska dopasowujące się do ciała (worki sako, grube materace piankowe lub pufy wypełnione granulatem, które dają dziecku poczucie otulenia). Warto to miejsce odizolować od pozostałej przestrzeni. Może być to parawan, zasłonka, firanka, regał
z książkami, lekki baldachim,  czy namiot tipi. Efekt bezpiecznej przystani może wzmocnić umieszczenie w tym miejscu lampki o łagodnym świetle, lub tzw. „Lampki lawy”, czy ozdobnych światełek. Niech będzie to wyjątkowa i przytulna przestrzeń zachęcająca do korzystania.

Warto zaaranżować także w tej przestrzeni ściany. Dobrym pomysłem będą plakaty ze wspierającymi cytatami, propozycjami ćwiczeń sprzyjających wyciszeniu czy technik radzenia sobie ze stresem. Kolory wyciszające takie jak:  delikatna zieleń, odcienie beżu, błękitu lub szarości.

Można przygotować także stolik, atrakcyjne pudełko lub skrzynię, w której znajdować się będą różnego rodzaju akcesoria.

Aby strefa wyciszenia realnie spełniała swoje zadanie, a nie tylko ładnie wyglądała, musi oddziaływać na układ sensoryczny, który odpowiada za hamowanie nadmiernego pobudzenia i ćwiczy uważność. Oto propozycje przedmiotów, z których dzieci chętnie korzystają:

• klepsydra, która pomaga dzieciom się wyciszyć i wzmocnić koncentrację,
• piłka sferyczna do ćwiczeń oddechowych,
• drucik kreatywny z koralikiem pomagający przy świadomym oddechu,
• piórka do dmuchania,
• karty z propozycjami ćwiczeń uważności czy instrukcjami do spokojnych oddechów,
• muszla do słuchania szumu morza,
• kamyczki do układania wieży,
• wydruk mandali i kredki do kolorowania,
• narzędzia dociskowe: mały kocyk obciążeniowy, poduszka obciążeniowa
• gniotki i zabawki manipulacyjne
• piłeczka do masażu, piłeczki z wypustkami
• karty z pozycjami jogi sprzyjającymi wyciszeniu i koncentracji,
• maskotka lub poduszka do przytulenia.
•  panele ścienne do śledzenia palcem.

Jeżeli strefa relaksu stanowi element większej sali, w której panuje hałas, możesz pomyśleć o umieszczeniu w niej słuchawek wygłuszających lub odtwarzacza z muzyką relaksacyjną. Dzięki nim dzieci będą mogły “odciąć” się od dźwięków otoczenia i zanurzyć w swojej ciszy bądź melodii wspierającej osiągnięcie spokoju.

Na wyciszenie pozytywnie wpływają także wybrane olejki eteryczne, np. lawenda. Można pokusić się o jakieś źródło zapachu w kąciku, takie jak: dyfuzor, słoiczek z watą nasączoną olejkiem czy roll-on z rozcieńczonym olejkiem.

Oczywiście w tej strefie nie muszą znaleźć się wszystkie opisane elementy. Trzeba zadbać, aby jej wnętrze nie było kolejnym źródłem przebodźcowania! Wybierzmy kilka rekwizytów, które będą najbardziej przydatne dla dzieci w określonej grupie wiekowej i danym momencie. Poszczególne elementy można zmieniać i modyfikować, aby nie znudziły się i były dla dzieci atrakcyjne.

Jak korzystać z tej przestrzeni ?

Bardzo ważne jest, aby nauczyciel nie kierował tam dziecka za KARĘ. To nie jest “karny jeżyk”, tylko miejsce, w którym ma się czuć ono bezpiecznie i swobodnie.

Można w grupie zrobić uroczyste otwarcie  „strefy relaksu”. Należy wówczas omówić zasady korzystania z niej, opowiedzieć do czego służy. Dodać, że jest to miejsce, w którym można odbudować swój spokój, odpocząć i zadbać o swoje samopoczucie. Dobrze jest ustalić ile osób może jednocześnie korzystać z tej przestrzeni. Trzeba zaznaczyć, by inne dzieci nie przeszkadzały tym, które w danym momencie z niej korzystają.

Dzieci mogą same skierować się w to miejsce, gdy poczują, że potrzebują wyciszenia lub chwili relaksu. Można także  zaproponować im chwilę przerwy w tej przestrzeni, gdy widzimy, że trudno im sobie poradzić z doświadczanymi sytuacjami i emocjami. Kilka minut w ciszy potrafi przynieść naprawdę dobre efekty i pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie wychowanków.

Miejsce to przysłuży się nie tylko dzieciom, ale także nauczycielowi. Dzieci, które mają możliwość zadbania o swoje samopoczucie i spokój, są znacznie bardziej skore do współpracy. Można więc liczyć na spokojniejsze przechodzenie przez kolejne wyzwania dnia codziennego. Co więcej, nauczyciel również może skorzystać z dobrodziejstw kącika! Kto powiedział, że to przestrzeń przeznaczona wyłącznie dla dzieci? Już kilka minut w ciszy i spokoju, może poprawić samopoczucie dorosłego człowieka i pomóc Ci się zregenerować.

Złote zasady obowiązujące w  Strefie Wyciszenia

Aby obszar ten spełniał swoją rolę terapeutyczną i profilaktyczną, w grupie muszą obowiązywać jasne zasady:

1. Zasada dobrowolności: Dziecko idzie tam, kiedy samo czuje taką potrzebę. Nauczyciel może subtelnie zasugerować: „Widzę, że jest w Tobie dużo emocji, może chcesz na chwilę usiąść w kąciku?”
2. Ograniczona liczba osób: W strefie przebywa jednocześnie tylko jedno dziecko (maksymalnie dwoje, jeśli wspólnie czytają książkę lub rozwiązują konflikt).
3. Szacunek dla ciszy: Jeśli miejsce to jest zajęte, pozostałe dzieci w sali starają się nie hałasować w jego pobliżu i nie przeszkadzać odpoczywającemu koledze.
4. Zasada czystych zmysłów (bose stopy): Jeśli w strefie znajduje się mata sensoryczna lub ścieżka dotykowa, dzieci wchodzą na nią bez butów. Pozwala to receptorom na stopach w pełni odbierać bodźce.

5.      Dbałość o porządek: Zabawki regulacyjne i gniotki mają swoje stałe miejsca na półkach. Chaos w miejscu wyciszenia generuje dodatkowe pobudzenie zamiast upragnionej regulacji. 

 

Grafiki wygenerowano w Canva AI