Językowe aspekty nauczania przedmiotowego uczniów z doświadczeniem migracji/uchodźstwa

W 2022 roku polska szkoła przeszła wielką przemianę. Wybuch pełnoskalowej wojny w Ukrainie sprawił, że obecność uczniów cudzoziemskich stała się w niej powszechna. Od tego czasu kadra pedagogiczna coraz częściej prowadzi lekcje w środowisku wielokulturowym i wielojęzycznym. Z całą pewnością nie ma powrotu do szkoły, w której praca z uczniami cudzoziemskimi to rzadkość. Kompetencje wystarczające do pracy w klasie polskojęzycznej czas uzupełnić o nowe, budujące warsztat pracy w grupie wielojęzycznej i wielokulturowej.

Niektóre szkoły uczyniły z różnorodności swój znak rozpoznawczy. Kadry zarządzające szkołami, które odniosły sukces na tym polu, chętnie prezentują wnętrza swoich placówek urządzone z myślą o promowaniu różnych kultur. Z dumą podkreślana jest liczba języków, które rozbrzmiewają na szkolnych korytarzach i w ławkach. To, co w polskich szkołach eksponowane jest często od święta, w innych krajach stało się zasobem, na którym placówki budują swoją tożsamość. Z pewnością jest to właściwy kierunek zarządzania wielokulturowymi szkołami. Skoro szkołę tworzą uczniowie i uczennice wywodzący się z różnych kultur i posługujący się nie tylko językiem polskim, zupełnie naturalnym zjawiskiem jest afirmacja tej sytuacji w szkolnej przestrzeni.

Nowa rola wszystkich nauczycieli Nauczyciele języka polskiego jako drugiego są tymi, na których dziś spoczywa największa odpowiedzialność za rozwój językowy uczniów cudzoziemskich. Natomiast wystarczy spojrzeć w plan lekcji dowolnego ucznia, by przekonać się, że jest to z gruntu nieracjonalne założenie. Liczba godzin spędzanych na lekcjach języka polskiego jako drugiego jest zaledwie małym wycinkiem tygodniowych szkolnych doświadczeń językowych. To lekcje przedmiotowe przynoszą uczniom najwięcej kontaktów z językiem polskim. Jeśli nauczyciele, którzy je prowadzą, nie włączają się świadomie w proces nabywania przez uczniów znajomości języka polskiego, jest to bez wątpienia stracona okazja do osiągnięcia progresu językowego. W narracji o polskiej szkole wielokulturowej coraz głośniej mówi się o tym, że nauczyciele poszczególnych przedmiotów pełnią podczas lekcji także rolę nauczycieli języka polskiego. Nie wszyscy są jednak na to gotowi. Niekiedy wprost wyrażają swój sprzeciw. Inni na początku zadanie przyjmują, ale po jakimś czasie stwierdzają, że nie mają narzędzi, by móc je realizować. Tymczasem nie ma odwrotu od tej rzeczywistości. Dlatego trzeba pomóc polskim nauczycielom w sprostaniu nowemu zawodowemu wyzwaniu. Gdy komunikat zawiera słowo, które może być niejasne dla uczniów polskojęzycznych, nauczyciele zwykle pomagają je zrozumieć. Kluczowe dla danego tematu pojęcia powinny być zrozumiałe także dla uczniów cudzoziemskich. Bez tego niemożliwe będzie ich uczestnictwo w procesie edukacji. W jaki sposób o to zadbać? Informacje można znaleźć TUTAJ